Op het snijvlak van archeologie en geowetenschappen

Dominique Ngan-Tillard, onderzoeker bij de sectie Geo-Engineering van de Technische Universiteit Delft, werkt samen met archeologen van de Universiteit Leiden en medewerkers van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Ze voert de microstructurele analyse uit van de archeologische grond die archeologen hebben opgegraven, waarbij ze micro-röntgentomografie gebruikt. In sommige gevallen onderzoekt ze ook de inwendige structuur van archeologische artefacten. De micro-CT-scans en de analyse van twee van deze artefacten zijn nu beschikbaar in het data-archief van 4TU.Centre for Research.

Het gaat om twee kralen van bobbelig glas die in een urnenveld in Zutphen zijn gevonden. De kralen zijn in de vroege ijzertijd gemaakt; toen was glas zeldzaam in Nederland. Meestal bekijken archeologen met een microscoop de buitenkant van een dergelijk artefact. Dominique kreeg toestemming van het depot om micro-CT-scans te maken om de ornamenten als het ware virtueel te conserveren.

De ruwe data (1440 beelden) en de interpretatie ervan zijn nu beschikbaar in data-archief van 4TU.ResearchData Om de gegevens begrijpelijker, duidelijker zichtbaar en aantrekkelijker te maken is er een kort filmpje gemaakt (in de vorm van een mp4-bestand) met een uitleg en een 3D-visualisering van de scans.

Hergebruik

Archeologen uit de hele wereld zullen de virtuele collectie online kunnen raadplegen om artefacten te vergelijken en verdere morfometrische analyses uit te voeren. De wetenschappers hoeven geen lange reis te maken om de collecties in musea en depots te gaan bekijken: deze gegevens liggen binnen handbereik. Hierdoor zullen we verschillende aspecten van ons cultureel erfgoed beter kunnen gaan begrijpen, zoals culturele uitwisselingen langs oude handelsroutes of de materialiteit van vroegere begrafenispraktijken. Materiaalwetenschappers zullen de digitale collectie kunnen gebruiken als laboratorium voor het kwantificeren van de degradatiesnelheid van materialen over zeer lange tijd. Musea zullen ook toegang hebben tot de collectie en kunnen educatieve games ontwikkelen voor hun jonge bezoekers in samenwerking met de gaming-sector, bijvoorbeeld op basis van patroonherkenning binnen hun eigen collectie of verschillende collecties.

In de toekomst kunnen de micro-CT-modellen van de structuur van de binnen- en buitenkant van de ornamenten worden gebruikt om semitransparante meerkleurige 3D-prints van deze ornamenten te maken. Dat kan dan leiden tot meer inzicht in de kunst van het maken van glas en sieraden. Vertegenwoordigers van de creatieve sector die geïnteresseerd zijn in oude lokale sieradenstijlen en de culturele diversiteit in Europa kunnen de virtuele collectie ook als bron van inspiratie gebruiken. Kortom, velen kunnen de digitale collectie gebruiken!

4TU.ResearchData

De meeste Nederlandse archeologische data worden bewaard in het E-depot voor de Nederlandse archeologie (EDNA) bij DANS. Vanwege de omvang van de hier beschreven data is besloten om de ruwe data bij 4TU.ResearchData onder te brengen. De twee databanken werken nauw samen binnen Research Data Netherlands (RDNL), zodat de data in beide databanken gemakkelijk gecombineerd konden worden.

Dominique vond het makkelijk om de website van 4TU.ResearchData te gebruiken. Het was een kwestie van samenwerken: Dominique documenteerde de data en uploadde beschrijvende data. Intussen uploadden medewerkers van 4TU.ResearchData alle databestanden.

In dit geval had Dominique al over de data gepubliceerd, dus er was al een link van de data naar haar publicatie. Maar Dominique wil de volgende keer een link die beide kanten op werkt, zodat ze in haar publicatie naar de dataset kan verwijzen. Hiervoor kan ze ofwel de data van tevoren uploaden, ofwel een Digital Object Identifier (DOI) reserveren, die ze dan in de publicatie kan gebruiken. Tijdens het wachten op de peer-review en de publicatie van haar artikel kan ze dan haar data klaarmaken voor publicatie.

Dominique concludeert: “Het opslaan van digitale collecties van archeologische resten in het archief van 4TU.ResearchData in combinatie met de metagegevens en interpretatie zal het (her)gebruik bevorderen van wetenschappelijke technieken in de kunst en het modern archeologisch onderzoek. De digitale collecties zullen nieuwe, innovatievere uitdagingen voor onze kennis opleveren!”

 

 

Kunnen we helpen?

Twitter

Recent Tweets

  1. Looking forward to reading @IthakaSR report on Changing Research Practices of Civil and Environmental Engineering S… https://t.co/J2CuGirCJX

    19 Jan 2019
Deponeer uw data